వినాయక చవితి 2026

 ఇది నాకు గుర్తుండీ కొంచెం పత్రి పండగ. ఇంకొంచెం ఉండ్రాళ్ళ, కుడుముల పండగ. అస్సలికి చాలా పెద్ద గా పుస్తకాల పండగ. ఇప్పుడు దస్త్రాలూ, దస్తావేజులూ పుస్తకాలు అనుకుంటున్నారు. 

ఓ మూణ్ణాలుగు రోజులు ముందునుండే పత్రి పేరు చెప్పి పొలాలు, ముఖ్యంగా దూరంగా ఉండే తోటపొలాలకు మిట్ట మధ్యాహ్నాలు  వెళ్ళి  దోస్తుగాళ్ళం అంతా ఆ చెట్టూ, ఈ కొమ్మా పట్టుకు తిరిగి చిన్ని చేతులకు సరిపడా పట్టుకొచ్చి గుట్టు చప్పుడు కాకుండా వెనుక దొడ్లో ఎక్కడో  ఎవళ్ళమట్టుకు వాళ్ళం దాచి పెట్టుకుంటే,  మాకు కనీసం చెప్పా పెట్టకుండా మా పెద్ద పాలేరు అతనంతట అతనో, మా అమ్మ చెబితేనో అవన్నీ అవతల, అంటే గేదెల దొడ్లోనో పారబోసేవాళ్ళు. 

వినాయకుడికి కావల్సినవి అవి కావు.. ఇవీ ఇవీ అనీ, వాళ్ళే ఆరోజుకన్నీ తెస్తాం కదా అనీ వాళ్ళ ఉద్దేశెం కాబోలు. మా నాన్న వాళ్ళ మీద కోప్పడుతూనే ఉండేవారు కూడా, ఇది పిల్లల పండగ వాళ్ళు చేసేదే కరెక్టు అని.  నేరేడు, మారేడు అంటూ ఏదో ఇంత పొడుగు శ్లోకంలాంటిది చెప్పి అవన్నీ శ్రధ్ధగా తెప్పించి, ఎన్నో కాయలు, పళ్ళూ, తామర పూలు కూడా తెప్పించి మమ్మల్ని దగ్గర కూర్చోబెట్టుకొని పాలవెల్లి కట్టేది, కట్టించేది అమ్మ. అంటే మమ్మల్నీ ఓ చెయ్యి వెయ్యనిచ్చేది అన్నమాట. ఇదంతా ముందు రోజు. 

ఇక చవితి రోజు చూస్కోండి. వరసగా అందరికీ  ఒంటికి మీగడా, వెన్నా ఆ తర్వాత నలుగూ, కుంకుడుకాయ పులుసుతో తలంట్లూ .. మా అమ్మ ఆధ్వర్యం, ఓ మంగలీ మరో సత్తెమ్మో సుబ్బమ్మో సుబ్బరంగా తోవేశేవోళ్ళు. కంట్లో కుంకుడు పులుసు పడకుండా, గోల పెట్టకుండా ఈ తతంగం తెమిలేది కాదు. ఊరడింపుకి నోట్లో ఓ ఉప్పు కలికి.  మా నాన్నకిదంతా కంటగింపు. వీధిలోంచి దొడ్లోకి తిరుగుతూ పిల్లల్ని ఏడిపించుకు తినేది పండగేవిటీ. ఉత్త దండగ, అని మొత్తం సమాజాన్నీ కుంచెం ఎక్కువ మా అమ్మనీ విసుక్కుంటూ, మరో సిగరెట్టు వెలిగించుకుని వీధిలోకి వెళ్ళిపోయేవారు. 

ఆ తర్వాత ముస్తాబులయ్యి వినాయకుడి బొమ్మ ముందు అన్నీ సద్దేవాళ్ళం. అంటే అప్పటికే మా అమ్మ నడుములు విరిగేట్టు అవిర్చిన వాటిని అటూ ఇటూ చిందరవందర చెయ్యడం అన్నమాట. 'అందరివీ అన్ని రకాల పుస్తకాలూ తలోటీ అక్కడ పెట్టండి' అని మా అమ్మ చెపుతుంటే.. మా నాన్నకి అప్పటికి కాస్త ఊరట అనిపించేది కావును, మొత్తం పండగ సందర్భానికి ఆయనకి నచ్చే ఆమాట, పుస్తకాలు.  తెగ సర్దే వాళ్ళం, నావి మధ్యలో అంటే నావి అనీ. చివరికి అన్నీ రెడీ అయ్యి బస్కీలు పెట్టుకుని కూర్చునేవాళ్ళం. అమ్మ వచ్చి మళ్ళీ అన్నీ సర్దుతూ పాలేర్ని పురమాయించేది, అయ్యవారు ఈ పాటికి ఫలానా ఇంటి దగ్గరుండొచ్చు, దగ్గరుండి తీసుకురమ్మని. మా నాన్న అనేవారు వీధిలోంచే.. చెప్పి పెట్టాను, వస్తుంటాడాయన, మీరు తొందరగా తెవల్చండి. పిల్లలికి ఆకళ్ళు వేస్తాయి. తెల్లారుజాము లేచిన వాళ్ళు ఏమీ తినకుండా ఎలా ఉంటారు? అని.  అమ్మేమో మెల్లగా బుజ్జగించి చెప్పేది, ఇంకొంచెం సేపు నాన్నలూ! శ్రధ్ధగా దణ్ణం పెట్టుకొని ఉండండి.  బాగా చదువు రావలని కోరుకుంటూ ఉండండి, బ్రామ్మలు వచ్చేస్తున్నారు,అని.  మొత్తం మీద తొమ్మిదికో, ఒక్కోసారి ప్పదికో పూజ అయ్యేది.

ఉండ్రాళ్ళు, కుడుములూ కొబ్బరి పచ్చడి అప్పుడే రుబ్బింది ఎంత బాండేదో! అయినా మళ్ళీ వాట్లోకి ఎర్రటి ఆవకాయ కూడా దంచేవాళ్ళం. అంతా బావుండేది. కానీ ఆలస్యంగా పూటుగా తినడం కదా, నీరసంతో కూడిన భుక్తాయాసంతో నిద్రొచ్చేది. ఎంత బావుండేదో! అమ్మకే పాపం నడుం నోప్పి వచ్చేసేది. అయినా సంబరం అమ్మకి. ఆ వినాయకుడికి నా పిల్లలు ఎంత శ్రధ్ధగా, ఆకలికి ఆగి, పుస్తకాలు పెట్టుకుని పూజ చేసుకున్నారు. వీళ్ళకు మంచి చదువులు వస్తాయి అన్న తృప్తితో కావును మధ్యాహ్నం నడుం వాల్చి కొద్దిసేపు గొప్ప నిద్దరోయేది. మళ్ళీ తర్వాత హడావిడే, వచ్చే పోయే వాళ్ళే.  ప్రసాదాలు,  పనోళ్ళకు పండగ వంటకాల పంపకాలూ. ఎంత బాండేదో మాకు ఆ పండగ. దాంట్లో పుస్తకాలు కూడా ఉండడం వల్ల కావును, కొంచెం అందరం పుస్తకాలు చదువుకుంటున్నాం. పరీక్షలవి కాదు. విజ్ఞానానివీ, ఇప్పుడిప్పుడు కొంచెం జ్ఞానానివీ అని అనుకుంటున్నాం. 

అయినా అప్పటికీ ఇప్పటికీ నన్ను తొలిచేసే ప్రశ్న.. వినాయక జననం, శిర ఖండనా, ఏనుగు తలా, అది కూడా పడమటి దిక్కుకి తల పెట్టిన ఏనుగు తల??? 

'ఆవేశం ఆపుకోని అమ్మానాన్నదే తప్పా?' అంటాడో సినిమా కవి. అమ్మదేమోకానీ, మన బుజ్జి గణేశుడి నాన్నది ఆవేశమే కదా! అనిపిస్తుంది, నాకైతే. 

ఏయ్ నోర్ముయ్ అంటుంది (అ)సభ్య సమాజం. మీరే చెప్పాలి. మీరు విజ్ఞులు.  

గణపతి పప్పా మోరియా.. అంటే ఏంటో నిజెంగా నాకు తెలియదు. అందరూ అంటున్నారు కదా! మనవూ అనాలి.. అంతే.

రాజా.

  

తిప్పి తిప్పి మళ్ళీ నామిని గురించే

 

తిప్పి తిప్పి మళ్ళీ నామిని గురించే

ఎవడేది చెప్పినా ఎగేసుకుపోడం -- ముఖతాచెప్పినా, పుస్తకంలో కూసినా, ఆ వ్యాసం కోసవో, పుస్తకం కోసవో ఓ ఎగబడిపోవడం నాకున్న బలహీనత. బలం కూడా. ఎందుకంటే ఆ సూచనలవల్లే కొంత మంచి సాహిత్యం చవిచూడగలిగాను. అలాంటి ఊరేగింపులోనే ఓ ఆరొందల పేజీల చరిత్రాత్మక, ఉర్రూతలూగించే, రాజకీయ సామాజిక ..అంతెందుకు, గొప్పగా అమ్ముడుపోడానికి కావాల్సిన సరంజామా అంతా ఉన్న ఓ టైము దండగ పుస్తకం చదివేశాక ఊపిరాడలేదు. ఇలా కాదంజెప్పి మరోటి ఎత్తుకున్నా. కాస్త నిజాలనూ, నాకెప్పటినుండో అర్ధం కాని విషయాల్ని విడమరిచి సీరియస్సుగా చెప్పిన ఓ సామ్యవాద పుస్తకాన్ని చదివేసా, మొదటిదాంట్లోంచి బయటపడ్డానికన్నట్టు. ఇవి నిజాలే అయినా బుర్ర హీటెక్కించేశాయి. ఈ సమాజం ఏవయిపోతోంది అని వర్రీ ఎర్రీ కూడా ఎక్కించేసింది. 

ఇంక  ఎలా? బయటపడ్డం? చదివేసే పూనకం దిగడం లేదు. అప్పుడు తట్టింది అప్పటికే రెండుమూడుసార్లు చదివిన ఓ పుస్తకం. మొదటిసారి అర్ధం కాలేదని రెండోసారి, రెండోసారి మరి కాస్త ఎక్కువ అర్ధం అయినట్టనిపించి మూడోసారీ.. ఇలా చదివి ఉన్న ఆ పుడింగిని భద్రంగా చేతుల్లోకి తీసుకున్నా. ఎందుకైనా మంచిదని రెండో కాపీ కూడా ఎవ్వరికీ ఇవ్వకుండా, ఒకదానికయితే దళసరి అట్టేసుకుని మరీ భద్రపరుచుకుని దాచుకున్నాను కదా!  

ఇక మొదలెడితే ఆ రెండూ ఎక్కించిన చిరాకు, హీటు తగ్గుతాయని కమ్మని మజ్జిగలో రాగిజావ కలుపుకుని తాగినట్టు హాయిగా ఉంటాదనీ నాకు ముందే తెలుసు కాబట్టి, మళ్ళీ అదే ఎత్తుకున్నాను. కొంచెం ముందుకు పోయినాక ఏదో ఏకాగ్రత కోసం అన్నట్టు పోజు పెట్టి తలుపు మూసి కంటిన్యూ చేశాను. నాలో నేనే నవ్వుకుంటే ఈ కరోనా కష్టకాలంలో, ఈడికేవయ్యిందో అని మహాప్రస్థానానికి ముందుస్టాపులో పడేస్తారేమోనని భయవేసి. ఎంత పుడింగు అయితే మాత్రం ఇన్నిసార్లు చదివాకా కూడా ఇలా ఇరుకుల్ని పెట్టేయడం, ఇలా నగిపిచ్చేడం, ఏం సబబు? అరే మాటిమాటికీ పుస్తకం పక్కనెట్టి గట్టిగా నిబ్బరించుకుని, ఇంకా గట్టిగా గాలి పీల్చుకునీ బయటపడితే తప్ప మరో పేజీ ముందుకు పోదే! ఒక నవ్వా, ఒక విచారమా, ఓ ఆస్చెర్యమా, ఓ భయమా, ఓ సౌందర్యమయిన అనుభూతా? ఎన్ని రకాల ఫీలింగులు కలుగుతాయి. ఒక్కోసారి, కాదు అనేకసార్లు ఈ పుడింగికి ఇలా జరగాల్సిందే ఎంత పొగురు? ఎంత బడాయి? అనిపిస్తుంది కూడా. అంతలోనే నాకే చెమటలు పట్టేంత జాలేస్తుంది. పిచ్చి ముండాకొడుకు లాగ ఆ సైకిలెక్కి పుస్తకాలేసుకుని, ఆ స్కూళ్ళ బయట, రేగుపళ్ళు తేగలూ అమ్ముకునే వాళ్ళతోబాటూ.. ఏంటిదంతా పాపం అనిపించేంతలో మళ్ళీ ఎందుకో భళ్ళున నవ్వు పుట్టించేత్తాడు ఈ పుడింగి. నేను జనరల్ గా మర్యాదస్తుణ్ణే. కంపోజిట్ గా, అంటే లోపల్లోపల దొంగనాకొడుకునే అయినా, సాధారణంగా నా భాష రాతలో దారి తప్పదు. దొంగ మర్యాదలన్నీ పాటిస్తుంది. ఎక్కడైనా అదుపు తప్పిందంటే, నిజం మరీ కక్కుకొస్తాంటే వచ్చిన మాటలే కొన్ని మర్యాద పాటించలేదంటే, అది నా తప్పు కాదు. దాని పూర్తి బాధ్యత మాత్రం ఈ పుడింగుదే. 

ఏం చెప్పాలి, ఎలా చెప్పాలి ఈయన గురించి. ఓ దగ్గర ఆయన గురించి ఆయనే..స్కూలు కరస్పాండెంట్ల దగ్గర నంగినంగిగ నేను ఫలాన అని చెప్పినా, చెప్పుకున్నా 'ఓ మీరా కూర్చోండి అని ఒక్క మీ కొడుకు అంటే కదా'అని చెప్పుకొస్తాడు. 'అనేక చోట్ల 'నాకొడుకు 'అని ప్రయోగించే ఈ పుడింగి ఇక్కడ మాత్రం 'మీ కొడుకు 'అని ఎందుకు ప్రయోగించేడో ఆ సందర్భం అంతా చదివినప్పుడే తెలుస్తాది. నవ్వించడం అంటే నవ్వించాలనీ కాదు, అది నవ్వే విషయమూ కాదు. ఏడ్వలేక నవ్వడం అంటారే అలాంటిదో ఏమో. ఒక్కోసారి ఒక్కోలా. 

మజ్జానం, రేత్రీ చెరో కోర్టరుకూ ఎదిగాక, ఓ మజ్జానం హాలులో పొర్లతా ఉంటే దొరికిన నాలుగో తరగతి తెలుగు వాచకం ఎత్తుకోని చదివి ఎంత రొద పడిపోయాడో ఈ ఇస్కూలు పిలకాయలంటే గుండెలు బాదుకునే ఎర్రోడు?  అందులో అభ్యాసం కింద ఈ మూడు పదాలనూ ఉపయోగించి ఒక వాక్యమును వ్రాయుము అని 'కోతి, టీవి, ఆకాశము 'అని మూడు పదాలు ఇచ్చారంట. ఈ పుడింగికి ఓ మంట. ఎలా వాక్యం చెయ్యడం అని తన్నుకులాడి చివరకు 'నేను టీవీ చూస్తుండగా కోతి ఆకాశం 'లోకి తొంగి చూస్తున్నది అని గాల్లో రాసుకున్నాడంట. ఇదీ ఈయన వరస, ఈయన కత. 

పెట్టుబడిదారి అవ్యవస్థా, సామ్యవాదం లాంటివేవీ ఎరగనట్టు మాట్టాడే ఈ నంగిరి ఓ దగ్గర ఏవంటాడో చూడండి. 'కష్టపడితే పలితం దక్కుతాదని కొంతమంది దొంగనాకొడుకులు అంటా వుంటారు. మాలా మాదిగోళ్ళను చూసి తెలుసుకో. వాళ్ళకంటే కష్టపడేవాళ్ళెవరు చెప్పు? కష్టపడితే కాలు మింద కాలేసుకుని కూర్చోవచ్చు అనేది పచ్చి అపద్దం. సోంబేర్లు నాసినమైపోతారనేది యింకా అపద్దం '. ఇంతకంటే శ్రామిక పక్షపాతం ఉంటుందా? చెప్పండి. 

నాలుగోసారి కూడా నాకు మళ్ళీ అదే అర్ధం అయ్యింది.  ఈ పుడింగి గురించి మంచైనా, చెడైనా నేను కాదు ఎవ్వరూ చెప్పక్కర్లేదు. ఆ సందు ఇవ్వకుండా అంతా ఆయనే చెప్పుకున్నాడు. కొన్ని చెడ్డ దినాల్లో పుడింగి కార్యక్రమం ఆయన మాటల్లోనే 'తాగడం, ఇంట్లో పడి దొల్లతా ఉండడం. వాళ్ళను చూసీ వీళ్ళను చూసీ కుళ్ళతా ఉండడం '. ఇలా అన్ని కోణాలూ ఆయనే విడమర్చి చెప్పేస్తే  ఇక నాలాంటోడికి చెప్పడానికేం మిగుల్తుంది, నా బొంద. అందుకే 'నామిని నెంబర్ వన్ పుడింగి 'చదూకుని రెండూ మూసుక్కూచోడవే, పుస్తకం దొరికితే.